«ذکر خدا» تنها این نیست که نام خدا را بر زبان بیاوریم و مکرّر تسبیح و تحمید و تهلیل و تکبیر گوئیم؛ بلکه منظور آن است که با تمام قلب، متوجّه او و عظمتش باشیم، و او را همه جا حاضر و ناظر بدانیم.

به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی آیت الله سید مختار میرعظیمی، پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت الله مکارم شیرازی، شرح دعاهای روزانه ماه مبارک رمضان را از منظر معظم له منتشر می سازد.

دعای روز هفتم ماه مبارک رمضان

«اللهُمَّ اعِنّى‏ فیهِ عَلى‏ صِیامِهِ وَقِیامِهِ، وَجَنِّبْنى‏ فیهِ مِنْ هَفَواتِهِ وَ اثامِهِ، وَارْزُقْنى‏ فیهِ‏ ذِکْرَکَ بِدَوامِهِ، بِتَوْفیقِکَ یا هادِىَ الْمُضِلّینَ؛ خدایا در این ماه مرا بر روزه و شب زنده‏ دارى یارى کن‏، و از لغزش‏ ها و گناهان دور بدار، و دوام یاد و ذکرت را روزیم کن، به توفیقت اى هدایت کننده گمراهان».‏[۱]

تبیین آثار کسب توفیق الهی در مناسک دینی و بازشناسی نقش ماه رمضان در خودسازی و تبیین مفهوم «ذکر» و راهکارهای استمرار آن و بیان نسبت هدایت با توفیقات الهی، از جمله مهم ترین نکات اصلی دعای روز هفتم ماه مبارک رمضان را در بر می گیرد.

قیام و صیام واقعی در گرو کسب توفیقات الهی

بی تردید انجام واجبات الهى؛ مانند نماز و روزه‏ جز با توفیق‏ الهى به‏ طور کامل انجام نمى‏ گیرد. [۲]

حال اگر بینش انسان در مورد ایمان و اطاعت خدا چنین باشد نه تنها خود را«طلبکار» نمى ‏داند، بلکه همیشه «مدیون» خدا و پیامبر(صلی الله علیه و آله) و غرق احسان او مى‏ شمرد.[۳] لذا عبادات را عاشقانه انجام مى‏ دهد، و در راه اطاعت او نه با پا که با سر مى‏دود؛[۴]چرا که هدایت او لطف است، و دعوت پیامبرش(صلی الله علیه و آله) لطفى دیگر، و توفیق اطاعت و فرمانبردارى لطفى مضاعف، و پاداش لطفى است ما فوق لطف!.[۵]

لذا در صورت عدم نشاط در عبادت باید به خود بنگریم شاید مرتکب گناهانى شده ‏ایم و روح و جانمان را آلوده به معاصى و محرّماتى کرده‏ ایم و با آب توبه آن را شستشو نداده‏ ایم، و بدین جهت خداوند از ما سلب توفیق‏ کرده است.[۶]

ماه رمضان؛ فرصت طلایی برای خودسازی و دوری از گناهان

ماه رمضان‏ و برنامه تربیتى روزه به گونه ای است که جسم و جان آدمى را از آلودگى گناه‏ شستشو دهد.[۷] در واقع روزه ماه رمضان‏ سپرى است در برابر گناه‏ و کیفرهاى الهى.[۸]

ز این رو قرآن کریم پس از تشریع روزه ماه مبارک رمضان‏ مى‏ گوید: «لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ»؛ تا شاید شما تقوا پیشه کنید»[۹]؛به این ترتیب فلسفه آن را پرهیز از گناه‏ ذکر مى‏ کند که در پرتو این ریاضت مخصوص اسلامى، تسلّط بر نفس و هوس‏ هاى سرکش حاصل مى ‏گردد.[۱۰]

حقیقت «ذکر»

«ذکر خدا» تنها این نیست که نام خدا را بر زبان بیاوریم و مکرّر تسبیح و تحمید و تهلیل و تکبیر گوئیم؛ بلکه منظور آن است که با تمام قلب، متوجّه او و عظمتش باشیم، و او را همه جا حاضر و ناظر بدانیم. بى ‏شک چنین ذکرى سرچشمه حرکت به سوى نیکی ها و خوبی ها است.[۱۱]

 تحقق این مهم، عامل مؤثرى براى جلب توجه الهى به خود است و ما را از خطرات و لغزشگاه ها مصون می دارد.[۱۲]و مى‏ تواند میان انسان و گناه و رذائل اخلاقى سدّ محکمى ایجاد کند.[۱۳]

بهترین راه استمرار و دوام ذکر

بی تردید ذکرى نافع است که مداومت بر آن باشد،[۱۴]و این مهم حاصل نمی شود مگر با انس و محبت، و این مهم نیز به دست نمى‏ آید، مگر با مداوت بر سختى ‏ها.[۱۵] اینگونه است که استمرار و دوام ذکر الهی؛ دل را بیدار مى‏کند، روح را صفا مى‏بخشد و چشم بصیرت را بینا مى‏سازد و در پرتوى آن، انسان، حق را حق مى‏بیند و باطل را باطل و قادر به تشخیص دوست و دشمن سعادت خود مى‏شود.[۱۶]

سخن آخر: (نسبت هدایت و کسب توفیق الهی)

رهایى از لغزش ها و دام هاى شیطانى، بدون توفیق‏ و هدایت‏ الهى ممکن نیست، چرا که دام شیطان بسیار سخت است، مگر یار شود لطف خدا، لذا «آن کس را که خدا هدایت‏ کند و توفیق‏ را رفیق راهش سازد، هدایت یافته واقعى او است؛مَنْ یَهْدِ اللَّهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِی‏».[۱۷]،[۱۸]

از این جهت در فراز پایانی دعا هدایت‏ را به خدا نسبت مى ‏دهیم، چرا که اگر توفیق‏ و امداد الهى نباشد کسى با نیروى خود نمى تواند به سر منزل مقصود برسد، ولى ضلالت به انسان ها بر می گردد چرا که اثر اعمال خودشان بوده است.[۱۹]

پی نوشت:

[۱] کلیات مفاتیح نوین ؛ ص۸۱۳٫

[۲] پیام امام امیر المومنین علیه السلام ؛ ج‏۷ ؛ ص۲۹۶٫

[۳] تفسیر نمونه ؛ ج‏۲۲ ؛ ص۲۱۸٫

[۴] همان.

[۵] همان.

[۶] داستان یاران: مجموعه بحث هاى تفسیرى حضرت آیت الله العظمى مکارم شیرازى (مدظله) ؛ ص۴۶٫

[۷] برگزیده تفسیر نمونه ؛ ج‏۱ ؛ ص۱۶۴٫

[۸] همان؛ ص۵۱۳٫

[۹] سوره بقره، آیه ۱۷۹٫

[۱۰] پاسخ به پرسشهاى مذهبى ؛ ص۲۶۸٫

[۱۱] اخلاق در قرآن ؛ ج‏۱ ؛ ص۳۶۰٫

[۱۲] اخلاق اسلامى در نهج البلاغه (خطبه متقین) ؛ ج‏۲ ؛ ص۲۴۱٫

[۱۳] اخلاق در قرآن ؛ ج‏۱ ؛ ص۳۶۰٫

[۱۴] اخلاق اسلامى در نهج البلاغه (خطبه متقین) ؛ ج‏۲ ؛ ص۲۴۱٫

[۱۵] همان؛ ص ۲۴۲٫

[۱۶] اخلاق در قرآن ؛ ج‏۲ ؛ ص۳۴۶

[۱۷] سورۀ اعراف؛ آیۀ۱۷۸٫

[۱۸] تفسیر نمونه ؛ ج‏۷ ؛ ص۱۷٫

[۱۹] پیام قرآن ؛ ج‏۳ ؛ ص۳۲۹

انتهای پیام/

ارسال دیدگاه